Trang chủCác thánhThánh tử đạo Việt NamVincentê Ðỗ Yến (1764-1838)

Vincentê Ðỗ Yến (1764-1838)

Vincentê Ðỗ Yến, Sinh năm 1764 tại Trà Lũ, Phú Nhai, Linh mục dòng Ða Minh, bị xử trảm ngày 30/06/1838 tại Hải Dương dưới đời vua Minh Mạng. Anh hùng tử đạo Vinh Sơn Đỗ Yến, linh mục dòng Đaminh, đã được Đức Lêo XIII suy tôn chân phước ngày 27.05.1900. Ngày 19-06-1988, Đức Gioan Phaolô II suy tôn ngài lên hàng Hiển thánh. Lễ kính vào ngày 30/06.

Ông lão lang thang.

Vinh Sơn Đỗ Yến được họa lại dưới chân dung một cụ già tuổi ngoài thất tuần, râu tóc bạc phơ sau hơn bốn mươi năm tận tụy với đoàn chiên Chúa tại nhiều giáo xứ ở Hải Dương. Như lương y tận tâm với con bệnh, vị linh mục cao niên khả kính, đạo dức, hiền từ ấy đã luôn hiện diện giữa giáo hữu trong mọi cơn thử thách.

Giờ đây khi nhà vua gắt gao truy lùng các linh mục và hăm dọa phá bình địa khu vực giám chứa chấp bất cứ đạo trưởng nào, vị tông đồ lão thành không muốn gây liên lụy cho đoàn chiên, đã từ giã xứ Kẻ Sặt thân thương lên đường bước tới một phương trời vô định… như Đức Kitô xưa "cáo có hang, chim có tổ, nhưng con người không chỗ tựa đầu". Cuộc li biệt đoàn chiên yêu quí dưới thế đã đưa cha Vinh Sơn Đỗ Yến đến đoàn tụ với các thánh trên trời : Vị cha già đã lãnh triều thiên tử đạo làm phần thưởng muôn đời Thiên Chúa trao ban.

Linh mục dòng thuyết giáo

Vinh Sơn Đỗ Yến chào đời năm 1764 (thời Hậu Lê), tại Trà Lũ, xứ Phú Nhai, tỉnh Nam Định. Đây là một miền đất "phì nhiêu" đã phát sinh nhiều vị thánh : Vinh Sơn Liêm, Tôma Dụ, Đaminh Đạt… Cậu Vinh Sơn Yến theo lời Chúa gọi sống đời tu trì ngay từ thời niên thiếu. Sau một thời gian rèn luyện nhân đức và học hỏi các môn triết, thần, thày được Đức Giám Mục Delgado Y phong chức linh mục năm 1798. Người ta tưởng cuộc đời tông đồ của ngài kết thúc ngắn ngủi, vì ngài đã bị bắt trong cơn cấm đạo cuối đời cảnh Thịnh. Nhưng may mắn nhờ các tín hữu dùng tiền chuộc lại, cha đã được tha về.

Ngày 22.07.1807, cha Vinh Sơn Đỗ Yến lãnh áo dòng Đaminh và được tuyên khấn năm sau. Đời tu dòng giúp cha kết hiệp mật thiết hơn với tình yêu Chúa. Ngài sống rất khiêm tốn, thường hy sinh hãm mình và thầm lặng lâu giờ trong chiêm niệm. Tâm hồn luôn bùng cháy lòng mến yêu, cha nhiệt tâm với tông đồ truyền giáo, không nề quản mệt nhọc hay hiểm nguy đến tính mạng. Dưới triều Gia Long (1802-1820) và đầu thời Minh Mạng cha Vinh Sơn Yến thi hành sứ mệnh tông đồ trong bầu không khí bình an. Thoạt tiên cha đảm trách giáo xứ Kẻ Mốt, sau chuyển sang xứ Kẻ Sặt, thuộc tỉnh Hải Dương. Nơi nào Ngài cũng hết mình củng cố đức tin cho các tín hữu và hoán cải nhiều người ngoại giáo tin theo đạo Chúa. Các tín hữu khẳng định ngài luôn vui tươi khôn ngoan, bình tĩnh, dịu hiền và thánh thiện.

Bước chân lưu lạc

Năm 1838, vua Minh Mạng truyền các quan chức phải triệt để thi hành chiếu chỉ cấm đạo tại các giáo phận Đàng Ngoài. Nhiều giám mục, linh mục, tu sĩ, giáo hữu đã anh hùng hy sinh mạng sống vì trung thành với đức tin. Nhiều thánh đường chủng viện, nhà chung bị tàn phá. Cha Vinh Sơn Đỗ Yến, chánh sứ Kẻ Sặt, rất đau lòng chứng kiến cảnh các con chiên mình chịu cưỡng bách hạ ngôi thánh đường khang trang do công sức vất vả và tiền bạc họ đóng góp để xây dựng nên. Vì thuơng đoàn chiên đang cảnh ngộ gian nan, ngài ở lại giữa họ, nay ở nhà này, mai ở nhà khác, ban đêm lo cử hành phụng vụ dâng lễ, ban ngày đến khuyên bảo các tín hữu và ban bí tích cho họ. Tất cả những điều đó cha phải làm kín đáo tương tự thời sơ khai của Giáo Hội.

Nhưng khi hay tin cha Vinh Sơn Yến vẫn còn lẫn trốn trong xứ Kẻ Sặt, các quan liền cho tăng cường kiểm soát chặt chẽ, quyết lùng bắt ngài cho kỳ được, và dọa tàn phá bình địa làng Sặt. Vì muốn giáo hữu được yên ổn, vị chủ chăn âm thầm ra đi, mang theo nỗi niềm đau xót phải xa cách đoàn chiên yêu quý. Cha hoàn toàn tín thác mọi sự vào bàn tay quan phòng.

Trước hết cha đến họ Thừa, nhưng thấy nơi đây không bảo đảm, ngài lại lên đường đến họ Lực Điền (Hưng Yên). Đường xa mệt mỏi, ngào dừng chân nghỉ dưới bóng bụi tre. Một khách bộ hành đi qua hỏi : "Ông lão đi đâu sao lại ngồi đây ?" Để giấu tung tích, cha liền giả vờ hỏi xem đường nào đi Kẻ Sặt, đường nào về Lực Điền. Người khách chỉ giúp rồi bỏ đi tiếp tục cuộc hành trình, ngày 08.06 cha gặp ông Cai Phan. Ông làm bộ thương cảm nài nỉ ngài nên ở nhà mình. Thế rồi ông trở mặt bắt ngài, cho đóng gông và giải về Hải Dương. Khi hay tin giáo xứ Kẻ Sặt và Lực Điền đem trâu và tiền đến chuộc, nhưng ông Cai nhất định không cho vì hy vọng được quan ban thưởng nhiều hơn. Cha Vinh Sơn phải hết lời khuyên can mới ngăn được hai họ khỏi dùng vũ lực để giải thoát ngài.

Tại Hải Dương 3 ngày sau vị tông đồ được đưa ra trước công đường. Quan tuần phủ tỉnh này vốn lòng nhân hậu, lại có lời can thiệp của ông lang Hàn, y sĩ chữa bệnh cho quan, nên không muốn vấy máu người có đạo, ông xin vị linh mục tự nhận là lang y để ông phóng thích. Vị chứng nhân trả lời : "Không, tôi không phải là thày lang. Tôi là thày cả chuyên giảng đạo và tế lễ Thiên Chúa. Tôi sẵn lòng chịu chết vì lẽ đó, chứ không nói dối để được sống".

Quan tìm cách khác để trả tự do cho cha Yến. Ông truyền vẽ vòng tròn xung quanh chỗ cha đứng, bảo ngài bước qua đó như bước quan Thánh Giá vậy. Một lần nữa vị tuyên xưng đức tin lại cương quyết từ chối : "Làm như thế không khác nào tôi chối đạo". Quan tuần phủ thấy không thể làm lay chuyển đức tin của vị linh mục lão thành, liền làm sớ tường trình vế kinh. Nhưng vì không muốn đích thân xử án người vô tội, quan xin phép triều đình cho giải cha về tỉnh nguyên quán là Nam Định.

Giờ ân thưởng

Vua Minh Mạng không chấp thuận và kết án tử hình ngay. Bản án ký ngày 20.06.1838, vế tới Hải Dương ngày 30.06, nội dung như sau: "Đỗ Yến bản quốc là đạo trưởng Gia Tô, bị bắt mà không chịu bỏ đạo, thật là người ngu muội cố tình không theo đường phải, vậy trảm quyết ngay đem về Nam Định làm gì?".

Trong 3 tuần lễ bị giam, nhờ sự can thiệp của ông lang Hàn, cha Vinh Sơn Yến không phải mang gông xiềng, được phép nhận lương thực giáo hữu thăm nuôi khá đầy đủ. Ngày đêm ngài chỉ chuyên cần nguyện kinh và trầm lặng trong suy niệm lâu giờ.

Ngày 30.06.1838, quan tuần phủ thi hành ngay bản án mới nhận được. Cha Vinh Sơn hiên ngang tiến ra pháp trường ớ ngã tư, gần họ Bình Lao, cách thành Hải Dương một cây số vế phía Tây. Gương mặt hiền từ của vị linh mục lão thành đáng kính với dáng điệu thanh cao khiến nhiều người xúc động. Tới nơi ngài quỳ gối cầu nguyện thật sốt sắng, rối lý hình thi hành phận sự. Chỉ một nhát gươm vung lên đầu vị tử đạo rơi xuống đất.

Quan tặng một tấm vải đế tẩm liệm và truyền khâu đầu vị tử đạo vào cổ, rối cho phép tín hữu họ Bình Lao đưa về an táng. Tám tháng sau, tín hữu cải táng vào nhà thờ Thọ Ninh. Khi cải táng người ta thấy thi hài của cha Vinh Sơn còn nguyên vẹn như mới ly trần. Ông Trưởng Dong một người ngoại giáo, được chứng kiến tận mắt đã nói : "Thật là người sống khôn thác thiêng, đã tám tháng mà không tiêu hao chút nào, không hôi tanh lại thoảng mùi thơm tho nữa."

Anh hùng tử đạo Vinh Sơn Đỗ Yến, linh mục dòng Đaminh, đã được Đức Lêo XIII suy tôn chân phước ngày 27.05.1900. Ngày 19-06-1988, Đức Gioan Phaolô II suy tôn ngài lên hàng Hiển thánh.

Nguồn từ thư viện Đa Minh

Trường thi tử Đạo.

Thánh linh mục Vinh Sơn Ðỗ Yến
Năm Giáp Thân (1764) xuất hiện Phú Nhai (Trà Lũ)
Kẻ Sặt nhà xứ quản cai
Chiếu chỉ cấm đạo đàng ngoài khắt khe

Rồi Kẻ Sặt không nghe từ giã
Chúa quan phòng, ngài đã ra đi
Ðến nơi Thừa Xá còn nghi 
Sau Cha cố gắng, hướng đi Lạc Ðiền 

Ðường xa mệt mỏi liền ngồi nghỉ
Bụi tre xanh hoan hỉ một mình
Khách qua ghé hỏi linh tinh
Bố già đứng dậy, ta mình cùng đi

Cha giả bộ lại thì hỏi lối
Khách kia liền chỉ rồi đi ngay
Rồi sau mới gặp ông này
Cai Phan thương cảm, đưa ngay về nhà

Rồi trở mặt bắt cha đem nộp
Cho đóng gông, một tốp giải quan
Hay tin giáo hữu trong làng
Ðem tiền đến chuộc, Cai Phan chối từ

Hắn mong đợi, quan dư trọng thưởng
Nhiều tiền hơn và hưởng phẩm hàm
Vinh sơn Cha sợ khuyên can
Dân đòi giải thoát, cả làng vạ lây

Giải thị xã nơi đây Tổng Ðốc
Tỉnh Hải Dương, vốn gốc lòng nhân
Ðiều Hàn can thiệp góp phần
Tự khai thầy thuốc, xa gần thả ngay

Chứng nhân nói tôi đây Thầy Cả
Chuyên giảng rao, sao giả thầy lang
Nếu mà chịu chết sẵn sàng
Chớ không khai dối, khai man làm gì

Quan tìm cách lái đi lối khác
Vẽ vòng tròn cha bác bước qua
Cha từ chối cách đó mà
Vẫn là bỏ đạo, vẫn là dối gian

Xin không được, vua ban dẫn độ
Ðưa cha về quê chỗ tỉnh Nam
Vua Minh Mạng không luận bàn
Hải Dương xử trảm, khó đàng thoái lui

Quan muốn tránh tới lùi phải xử
Ðỗ Yến Ðạo Trưởng xứ Kitô
Pháp trường đao phủ dẫn vô
Hiên ngang cha Yến, lính xô đẩy ngài

Tới địa điểm quan cai xử án
Cha quỳ ngay, sốt sáng nguyện cầu
Lý hình đao phủ cúi đầu
Vung gươm mạnh chém, bay đầu chứng nhân 

Quan tặng vải khâu nơi thủ cấp
Vào thân mình vá lấp cổ Cha
Giáo dân với lại người nhà
Bình Lao an táng, sau là Thọ Ninh

Phúc tử đạo đinh ninh Mậu Tuất (1838)
Giáo hội ta lại mất một Cha
Ðức Giáo Hoàng Lêô mười ba
Suy tôn Canh Tý (1900) thật là quang vinh

Lời bất hủ: Quan tuần phủ tỉnh Hải Dương xin với vị linh mục: tự nhận là lang y để ông được phóng thích, vị chứng nhân đức tin trả lời: "Không, tôi không phải là thầy lang. Tôi là Thầy Cả chuyên giảng đạo và tế lễ Thiên Chúa, tôi sẵn lòng chịu chết vì lẽ đó, chứ không nói dối để được sống".

 

Hãy ở lại trong Thầy

Hãy ở lại trong Thầy

Tác giả Tin Mừng Thánh Gioan đã ghi lại trong chương 15...

Phatima - suối nguồn ơn phúc

Phatima - suối nguồn ơn phúc

Cách nay tròn 100 năm (1917-2017), Đức Trinh nữ Maria đã hiện...

Tôi biết tôi đã tin vào ai

Tôi biết tôi đã tin vào ai

Trong thư gửi cho Timôthê là người môn sinh của mình, Thánh...

Như người phục vụ

Như người phục vụ

Nhiều lần trong Tân ước, Chúa Giêsu đã nói đến người phục...

Đừng xanh như lá!

Đừng xanh như lá!

Tuần Thánh khởi đầu bằng nghi thức làm phép lá và kiệu...

Người tín hữu vô thần

Người tín hữu vô thần

Cách nay chừng hai thập kỷ, hai chữ “vô thần” luôn gợi...

Một trái tim mới

Một trái tim mới

Thiên Chúa ban cho con người trái tim để yêu thương. 

 Xin thương xót con

Xin thương xót con

Đối diện với Thượng đế cao cả và thánh thiện, con người...

NHÀ THỜ ĐỨC BÀ PARIS –  KIỆT TÁC GOTHIC, ĐỘC ĐÁO NHẤT CỦA NƯỚC PHÁP

NHÀ THỜ ĐỨC BÀ PARIS – KIỆT TÁC GOTHIC,…

Nhà Thờ Đức Bà Paris (Notre Dame de Paris) còn được biết...

“Vatican vừa là một cuốn sách vừa là một nhật báo người ta không ngừng giở đọc” của D. Chivot, Nhà xuất bản Assouline

“Vatican vừa là một cuốn sách vừa là một…

Vatican vừa là một cuốn sách vừa là một nhật báo người ta...

 Thánh đường lớn nhất Thái Lan của người Việt

Thánh đường lớn nhất Thái Lan của người…

Hơn 300 năm trước, một nhóm người Việt đã vượt biển đến...

Nhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế - Huế

Nhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế - Huế

Đây là một công trình công giáo đồ sộ, có giá trị...

Đồ án thiết kế Trung tâm Hành hương Đức Mẹ La Vang

Đồ án thiết kế Trung tâm Hành hương Đức …

Trung tâm Hành hương Đức Mẹ La Vang tọa lạc tại tỉnh...

Vương cung thánh đường Thánh Phêrô

Vương cung thánh đường Thánh Phêrô

Vương cung thánh đường Thánh Phêrô là một trong bốn nhà thờ...

Giới thiệu nhà thờ giáo xứ Cửa Bắc

Giới thiệu nhà thờ giáo xứ Cửa Bắc

Nhà thờ Cửa Bắc được xây dựng từ 1925 -1930, dưới thời...

Đại Vương Cung Thánh Đường Latêranô

Đại Vương Cung Thánh Đường Latêranô

Mỗi thánh đường thường gợi nhớ và chất chứa bao bao kỷ...

Nhà thờ Đức Bà  - Tuyệt tác kiến trúc Công Giáo

Nhà thờ Đức Bà - Tuyệt tác kiến trúc Cô…

Trải qua hơn 100 năm và qua 3 thế kỷ, Nhà thờ...

Nhà thờ Phát Diệm

Nhà thờ Phát Diệm

Nhà thờ chính tòa Phát Diệm (thường gọi là Nhà thờ đá...

Đền Thánh La Vang – Và văn hoá đình làng

Đền Thánh La Vang – Và văn hoá đình làng

Người Việt dù đi đâu cũng nhớ về quê cha đất tổ,...